Климат, климат түзуші негізгі факторлар, климаттық белдеулер. Ауа массалары, олардың қасиеттері
Климат (грек сөзінен аударғанда «еңкею (наклон) деген сөзді білдіреді. Климат дегеніміз - жергілікті жердегі ауа-райының көп жылдық режимі
Атмосфераның жер бетіне таяу қабаты – тропосфераның белгілі бір жердегі белгілі бір қысқа мерзімдік (тәулік, апта, ай) жай-күйін ауа райы дейді. Атмосфера қысымы, температура, ылғалдылық, жауын-шашын және жел ауа райының элементтері.
Географиялық ендік...
Жер бедері...
Географиялық орнына (мұхит, теңізге жақын орналасуы)
Климаттық белдеулер
Географиялық ендік бойынша жылудың таралуы Ауа массаларының қозғалысы 13 климаттық белдеу
Климаттық белдеулер Өтпелі Тұрақты 1.Экваторлық 2.Тропиктік 3. Қоңыржай 4. арктикалық, антарктикалық Субэкваторлық Субтропиктік Субарктикалық, субантарктикалық
Тұрақты климаттық белдеулер дегеніміз - бір ғана ауа массасы басым болатын белдеулер Өтпелі климаттық белдеулер дегеніміз – ауа массаларының жыл мезгілдеріне байланысты бағыттарын өзгертуі (жазда-солтүстікке, қыста- оңтүстікке)
(Ф) Карталарды пайдаланып, Қазақстанның климатына әсер ететін факторларды анықта.
Белгілі бір жерде ұзақ тұрақтаған ауа сол жерге тән өзіндік қасиеттерге ( температурасы, ылғалдылығы, мөлдірлігі ) ие болады. Осындай біртекті қасиеттері бар, үлкен көлемдегі ауа ауа массалары деп аталады.
Ауа массаларының түрлері
Ауа массалары Температурасы Жауын-шашын мөлшері Атмосфералық қысым Экваторлық Жоғары Жоғары Төмен Тропиктік Жоғары Төмен Жоғары Қоңыржай Жыл мезгілдеріне байланысты өзгереді Жоғары Төмен Арктикалық Төмен Төмен Жоғары
Жоғары қысымды аймақтан-төменгі қысымды аймақтарға соғады Кариолис күші негізінде солтүстік жарты шардағы заттың қозғалысы оңға, ал оңтүстік жарты шардағы заттың қозғалысы солға қарай ауысады
Пассаттар- тропиктен экваторға соғатын желдер Батыс желдері- қоңыржай белдеуде түзілетін желдер Солтүстік – батыс және оңтүстік шығыс желдері- полюстерден соғатын желдер Муссондар- бағытын жылына 2 рет өзгертетін, мұхит және теңіз жағалауында пайда болатын желдер
