Қазақстан тарихы 5-сынып Нұр-Сұлтан қаласы Білім беруді жаңғырту орталығы Тарих пәнінің мұғалімі: Панияз Ш.
Сақ тайпаларының мекендеген жерлерін картадан көрсете алады ; Сақтар туралы жазған авторлардың пікірін сипаттайды; Сақтар тайпаларының қоныстануы туралы дереккөздердің ерекшеліктерін анықтайды. Бағалау критерийлері: Сабаққа негізделген оқу мақсаттары 5.2.3.1 Қазақстандық ғалымдардың археологиялық жаңалықтарын білу; Зерттеу сұрағы : Есік обасынан табылған «Алтын адам» кім болды?
Жәдігерлер 1. Суреттен не көріп тұрсыздар? 2. Қандай ерекшелік байқадыңыздар? Тақырыпты болжап көріңіз... Ол бүкіл әлемге танымал және бүкіл дүние жүзінде жалғыз. Бұл адам б.з.д. V-І V ғасырларда өмір сүрген, бай отбасынан шыққан. Бас киімі мен аяқ киімі де алтыннан жасалған. Балалар бұл адам кім?
Елбасымыз Н. Назарбаевтың « Егемен Қазақстан» газетінде жариялаған «Ұлы даланың жеті қыры» атты жаңа мақаласы Екі үлкен бөліктен тұратын мақаланың алғашқы «Ұлт тарихындағы кеңістік пен уақыт » деген бөлімінде қазақ археологиясының әлемдік зор табысы – Алтын адам « біздің түп-тамырымызға жаңаша көзқараспен қарауға жол ашып, әлемдік ғылым үшін сенсация саналған жаңалық » екенін және оның « қазақстандық Тутанхамон» деген атқа ие болғанын жазады.
Есік қорымы (б.з.б.V-ІVғғ.) Алматы қаласының шығысында 50 км. жерде, Іле Алатауы баурайында 40-тан астам обадан тұрады. Есік обасының диаметрі- 60 м, биіктігі- 6м : -
Есік қорғанында —сақтар тайпасының жас көсемінің зираты табылды. Дәлірек айтқанда Алматы облысы Есік қаласының солтүстігіндегі Есік өзенінің сол жақ жағалауындағы темір дәуірінен сақталған сақ обасынан табылған алтын киімді сақ жауынгерінің мүрдесі. 1969-1970 жылдары археолог К.А. Ақышев тапқан.
Сақ қорғандары
Есік қорымы (б.з.б. V-ІVғғ.) Жалпы әшекей бұйымдардың саны 4000-нан астам. Олар алтын киім-кешек, жүзік, алқа, белбеу және қару-жарақ. «Аңдық стильде» өрнектелген ақинақ (қанжар), қыш ыдыстар, қола айна, қызыл бояуы бар сөмке бірге жерленген.
Ерекшесі - 26 таңбадан тұратын жазуы бар күміс табақша шықты. К. Ақышевтың пікірінше, бұл сақтардың өзіндік жазуы болғандығын дәлелдейді. 17-18 жастағы сақ ханзадасының сүйек қаңқасы. Мерекелік, салтанатты киім кигізілген. Мәйіт қарумен жерленген. «Алтын киімді адам» деп аталды. Археолог К.А. Ақышев 1969 жылы ашқан.
Алтын киімді сақ жауынгерінің денесін …………… Жетісу жеріндегі Есік қорғанынан археолог …………………. тапты. Зерттеушілердің пікірі бойынша «Алтын адам » ……………….. жатады. Оның жасы – ………….., бойы – ……………… деген болжам айтылды. Бос орындарға керекті сөздерді орналастыр. 1- тапсырма
Алтын киімді сақ жауынгерінің денесін 1969 жылы Жетісу жеріндегі Есік қорғанынан археолог К.А қышев тапты. Зерттеушілердің пікірі бойынша «Алтын адам » б.з.б. V-IV ғғ. жатады. Оның жасы – 17-18-де, бойы – 165 см деген болжам айтылды. Бос орындарға керекті сөздерді орналастыр. 1- тапсырма
1.Күн Құдайы-ең құдіретті құдай. А-Аңдық стиль дамыды. 2.О дүниеде өмір бар деп сенді В-Заттарын бірге жерлеу. 3.Әлем ұғымы: аспан, жер, жер асты С-Жылқыны құрбандыққа шалды 4.Патша Күн Құдайымен тең D Алтын киіммен жерленді. 5.Ата-баба аруақтарына сиынды Е-Биік қорғандар тұрғызды 6. Дүниенің төрт бұрышы ұғымы Ғ-Алтын адам бас киімі. 7.Сақтар аңдарға табынды О-Патша билігі кеңістігі Дұрыс жауапты с ə йкестендіріңіз. 2- тапсырма
Дұрыс жауапты с ə йкестендіріңіз. 2- тапсырма 1.Күн Құдайы-ең құдіретті құдай. E А-Аңдық стиль дамыды. 2. О дүниеде өмір бар деп сенді В В-Заттарын бірге жерлеу. 3.Әлем ұғымы: аспан, жер, жер асты O С-Жылқыны құрбандыққа шалды 4.Патша Күн Құдайымен тең D D Алтын киіммен жерленді. 5.Ата-баба аруақтарына сиынды С Е-Биік қорғандар тұрғызды 6. Дүниенің төрт бұрышы ұғымы F F - Алтын адам бас киімінде бейнеледі. 7.Сақтар аңдарға табынды А О-Патша билігі кеңістігі
Академик Досмұхамед Кішібеков: “1969 жылы Алматы облысының Есік қаласына жақын жерден бұдан 2,5 мың жыл бұрын өмір сүрген “Алтын адам” табылды. Бұл, әлем ғалымдарының пікірінше, Египеттегі Тутанхамоннан кейінгі екінші үлкен ғылыми жетістікке жататын жаңалық еді” (“Егемен Қазақстан ” 31.10.07 ). Академиктің осы пікірімен келісесіз бе? Ия. Жоқ. 1-дәлел..................................................................... 2-дәлел..................................................................... 3-дәлел...................................................................... Зерттеу жұмысы
«Бір айналым сұхбат» Сабақта мен үшін маңызды болған 1 ақпарат немесе сөйлем.
Оқу тапсырмасы 1. 3.2. тақырыпты оқу; 2. “Алтын адам – сақ патшасы” тақырыбына эссе жазу.
