1. Әлеуметтік стратификация ұғымы. 2. Стратификация тарихи жүйелері. 3. Әлеуметтік стратификация теориялары. 4. Әлеуметтік мобильділік.
Апрель 1912 1600 адам 80% еркектер 60% байлар 20-30% кедейлер
қоғамдағы әлеуметтік таптардың, рөлдердің, мәртебелердің тең болмауы Әлеуметтік құрылым – қоғамды қалыптастыратын топтардың өзара қарым-қатынастарының қайталанатын үлгісі.
геология термині жердің құрылымындағы қабаттарды анықтауға байланысты қолданылады. Ал, қоғамға байланысты біздің ана тілімізде қабаттан « жік » ( жіктерді )
әлеуметтік мәртебелерді шектеулі ресурстарға қолжетімділік тұрғысынан анықтайтын теңсіздіктің институционалды құрылымы.
адамдардың белгілі бір жиынтығының (халықтың) таптарға жіктелуі Қоғамның түрлі әлеуметтік қабаттарға, топтарға жіктелуін сипаттайтын дифференциация
әлеуметтің экономикаға, билікке қатынасы және кәсіптік жағынан жіктелуі Қоғамның әлеуметтік-таптық жіктелуін сипаттайтын ұғым
Қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік иерархияға негізделген әлеуметтік көпқабаттылықты, адамдардың иерархиялық жіктелуін бейнелейтін жүйе.
Табысы, дәрежесі, білімі және мәртебесі жағынан біршама ұқсас адамдардың тобы
Ортақ мақсатқа негізделген біріккен, ынтымақтасқан, сәйкестендірілген байланыс негізінде қалыптасатын қауымдастықтың түрі Әлеуметтік тап – бірдей деңгейде және билікте болатын, бір-бірімен сәйкестік сезімі бар адамдардың санаты.
СТРАТИФИКАЦИЯНЫ Ң КРИТЕРИЯЛАРЫ
Состояние: $79,2 млрд Изменение за год: +$3,2 млрд Страна: США Билл Гейтс снова на вершине мирового списка Forbes – в 16-й раз за последний 21 год. Он вернул себе лидерство в 2014-м после четырех лет первенства мексиканского магната Карлоса Слима Элу. Раньше состояние основателя Microsoft было сосредоточено в акциях «родной» корпорации, но постепенно, на протяжении вот уже 15 лет, предприниматель последовательно сокращает долю в софтверном гиганте. За последний год пакет Гейтса «похудел» еще на треть – в том числе, из-за передачи бумаг на $1,5 млрд благотворительному Фонду Билла и Мелинды Гейтс в ноябре 2014-го. Совокупно на меценатские проекты бизнесмен направил уже $30,7 млрд. Беспрецедентная по масштабам филантропическая деятельность миллиардера направлена на повышение качества образования в США и борьбу с эпидемиями и нищетой в странах третьего мира, прежде всего на Африканском континенте. Билл Гейтс лишил детей наследства
Адамның, үлкен әлеуметтік топтың өкілі ретінде қоғамдағы орны әлеуметтануда Әлеуметтік-экономикалық мәртебе (ӘЭМ) – адамдар табысқа, білім алуға, кәсіпке немесе олардың кейбір түйістеріне иек артатын әлеуметтік тап өлшемі.
Туа біте ( ханзада, граф) Қол жеткізілген мәртебе – әр адамның еңбекпен жететін мәртебесі (профессор)
К.Маркс П.Сорокин Э.Гидденстің
Американдық социолог (ХХ ғ.) әлеуметтік қабаттарға бөлінудің түрлерін атап көрсетеді Экономикалық саяси кәсіптік
Қазақстан қоғамының стратификациялық құрылымын зерттеген ғалымдар
Әлеуметтік теңсіздікті Кейбір қызмет түрлерінің ерекше бағалануы (компьютер, терезе ) = Интеллектуалды енбек жоғары бағаланады қоғамда
әлеуметтік құрылымның өзегі таптар
негізгі үш (жоғарғы, орта, төменгі ) тап, сонымен қатар төртінші таптың да бар екенін айтады. үйсіз-күйсіз адамдарды, көше жезөкшелерін және ұсақ қылмыскерлерді
Төменгі тап жөнінде тұжырымдай келе, қоғамда ең төменгі қабат та болатындығын айтады. ең төменгі қабатқа жатады көше жезөкшелері
Құлдық (алғашқы ) Касталық жүйесі ( Үндістан) жабық Сословия Тап (Классы) - ашық
билікке туа біте қол жеткізбейді (президент, парламент)
Қазіргі қоғамдағы стратификация түрі
Стратификацияның ашық қоғамның мазмұнын бейнелейді
төменгі тап ( under = астында )
« Тап белгілі бір шамадағы материалдық игілік, өмір сүру жағдайы, өмір жолын жүріп өтуге әрқайсысының әртүрлі мүмкіндігі бар адамдар топтары »
әлеуметтік таптың өзгеру процесі. (П. Сорокин) Мобильділік Көлденең Тік ( горизонталды ) ( вертикалды )
Жоғары-жоғары тап Жоғары-төменгі тап орта-жоғары тап орта таптың орташасы орта-төменгі тап төменгі-жоғары тап төменгі-төменгі тап
Л.Уорнердің қоғамның 6 таптық бөлінісінің териясы бойынша қоғамды қозғаушы күш болып табылатын тап Жоғарғы орта тап
Қазақстанда « қоғамды тұрақтандырғыш » міндетін атқаратын топ қоғамның тұрақты дамуының негізгі қозғаушы күші
АҚШ- та қоғамды тұрақтандырушы қызметін атқаратын саны жағынан ең көп тап өкілдері
Дәстурлі Индустр. Постиндуст. 5% 5% 5% 20% 45% 80% 75% 50% 15%
жоғары білікті жұмысшылар мен дәрігерлер
Қазақстан қоғамындағы орта тапты қалыптастырып, дамытуға бағытталған шара арнайы несие беру бағдарламалары
Индивидтің (жеке тұлғаның) немесе топтың өз қажеттіліктерін өздері өтей алмауын сипаттайтын экономикалық жағдай қалай аталады
Абсолютті салыстырмалы
әлеуметтік-экономикалық реформалар негізінде орта таптың қалыптасып, дамуына қажетті жағдайлар жасау
Әлеуметтік стратификация қоғамның құрылымың нақты анықтайды және сипаттайды.
Дэвид Бринкерхоф, Роуз Уейтс, Сюзан Ортега « Әлеуметтану негіздері » (Essentials of Sociology). – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 464 б. openu /. kz Дэвид Г. Майерс, Жан М. Туенж « Әлуеметтік психология » (Social Psychology). 12-басылым. – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 648 б. Клаус Шваб « Төртінші индустриялық революция» (The Fourth Industrial Revolution). – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 200 б.
