ДЕВИАНТТЫ МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ Педагогтерге арналған психологиялық практикум Мектеп психологы Оқушыны түсіну • Қолдау көрсету • Қауіпсіз орта қалыптастыру
Практикумның мақсаты мен міндеттері Педагогтерге арналған психологиялық практикум 2 Мақсаты Педагогтердің девиантты мінез-құлықтың алдын алу туралы білімін кеңейтіп, оқушылармен тиімді қарым-қатынас жасау және дер кезінде қолдау көрсету дағдыларын дамыту. Міндеттері • Мінез-құлықтағы өзгерістерді байқау • Қиындықтың ықтимал себептерін түсіну • Эмоцияны басқару тәсілдерін қолдану • Мектеп пен отбасы ынтымақтастығын нығайту Негізгі ұстаным: жазалау емес — түсіну, қолдау және алдын алу.
Девиантты мінез-құлық дегеніміз не? Педагогтерге арналған психологиялық практикум 3 Девиантты мінез-құлық — қоғамда және мектепте қабылданған ережелерден ауытқитын әрекеттер мен мінез-құлық үлгілері. Мектепте байқалуы мүмкін • Тәртіп ережесін жиі бұзу • Құрдастарымен жанжалға түсу • Агрессия немесе дөрекі сөйлеу • Сабақтан қашу, тапсырмадан бас тарту • Әлеуметтік оқшаулану Маңызды ескерту Бір реттік әрекетке қарап оқушыға таңба тағуға болмайды. Мінез-құлықтың себебін, жағдайын және қайталану жиілігін ескеру қажет.
Мінез-құлыққа әсер ететін факторлар Педагогтерге арналған психологиялық практикум 4 Отбасылық орта Түсініспеушілік, тұрақсыз қарым-қатынас, қолдаудың аздығы Эмоциялық қиындықтар Ашу, күйзеліс, мазасыздық, өзін бағалаудың төмендеуі Құрдастар ортасы Қысым, келемеждеу, шеттету, жанжал Мектеп жағдайы Оқудағы қиындық, сәтсіздік сезімі, ережелердің түсініксіздігі Әр оқушының жағдайы жеке қарастырылады.
Қандай белгілерге назар аудару керек? Педагогтерге арналған психологиялық практикум 5 • Мінез-құлқының немесе көңіл-күйінің күрт өзгеруі • Жиі ашулану, жанжалға түсу, басқаларды қорқыту • Сыныптан оқшаулану немесе қарым-қатынастан қашу • Сабаққа қызығушылығының төмендеуі, жиі сабақ босату • Құрдастарымен қарым-қатынаста қиындықтардың көбеюі Белгілер тұрақты қайталанса, оқушыға назар аударып, жеке сөйлесіп, қажет болса мамандармен бірлесіп әрекет ету керек.
Мұғалім қалай әрекет еткені дұрыс? Педагогтерге арналған психологиялық практикум 6 1. Сабыр сақтау Дауыс көтермей, өз эмоцияңызды бақылаңыз. 2. Тыңдау Оқушының сөзін бөлмей, жағдайды түсінуге тырысыңыз. 3. Нақты шекара қою Қандай әрекетке жол берілмейтінін анық әрі сабырлы айтыңыз. 4. Таңдау ұсыну Қауіпсіз әрі орынды әрекет нұсқаларын ұсыныңыз. 5. Қолдау және бақылау Жағымды әрекетті атап, қажет кезде психологпен және ата-анамен байланысыңыз.
Қарым-қатынаста қандай сөздерді қолдануға болады? Педагогтерге арналған психологиялық практикум 7 Қолдайтын сөздер «Сені тыңдауға дайынмын» «Не болғанын бірге түсініп көрейік» «Қазір тынышталып, содан кейін сөйлесейік» «Сен басқа жолды таңдай аласың» Аулақ болған дұрыс «Сен үнемі осындайсың» «Сенен ештеңе шықпайды» «Бәрінің алдында ұятқа қалдырдың» «Сенімен сөйлесу мүмкін емес» Баланың әрекетін бағалаңыз, бірақ баланың өзін кемсітпеңіз.
Практикалық тапсырма: жағдаятты талдау Педагогтерге арналған психологиялық практикум 8 Жағдаят Оқушы ескерту жасалғанда ашуланып, мұғалімге дөрекі жауап берді. Сыныптастары күліп жіберді. Талқылауға арналған сұрақтар: • Мұғалімнің алғашқы әрекеті қандай болуы керек? • Оқушыны көпшіліктің алдында ұялтпай, шекараны қалай белгілеуге болады? • Жағдайдан кейін қандай қолдау немесе алдын алу жұмысы қажет?
Алдын алу жұмысының негізгі бағыттары Педагогтерге арналған психологиялық практикум 9 Оқушымен Сенімді әңгіме, эмоцияны реттеу, әлеуметтік дағдылар, қауіпсіз мінез-құлық. Ата-анамен Тұрақты байланыс, ортақ талаптар, баланың жетістігін қолдау. Мектеп ұжымымен Бақылау, ерте қолдау, психологпен бірлескен жоспар, қауіпсіз орта. Қажет болған жағдайда мектептің қолдау мамандарымен және ата-анамен бірлескен жоспар құрылады. Құпиялылықты сақтап, оқушыны көпшілік алдында таңбалаудан аулақ болыңыз.
ҚОРЫТЫНДЫ Девиантты мінез-құлықтың алдын алу — оқушыны түсінуден, уақытылы қолдаудан және ересектердің бірлескен әрекетінен басталады. Әр балаға құрметпен қарау • Қауіпсіз шекара қою • Жағымды мінез-құлықты қолдау Назарларыңызға рақмет!
