Ароматты көмірсутектер. Бензол
11.4.2.17 - бензол молекуласының құрылымын түсіндіру 11.4.2.18 - бензол және оның гомологтарын алу реакцияларын құрастыру
Ароматты көмірсутектер – құрамында бір немесе бірнеше бензол сақиналары бар заттар жатады. Жалпы формуласы: С n H 2n-6 болатын көмірсутектер. Арендердің қарапайым өкілі бензол С 6 Н 6. Арендердің алғашқы табылған мүшелерінің өздеріне тән жағымды иістері болғандықтан, оларды ароматты көмірсутектер деп атаған. Кейінірек ароматты көмірсутектерге жататын көптеген заттардың хош иістері болмайтыны анықталған.
Алынуы. Өндірісте: бензол және оның гомологтарын мұнайдан, кокс газынан, тас көмір шайырынан алады.Сол сияқты ацетиленді синтездеп алады: 3С 2 Н 2 → С 6 Н 6 ацетилен бензол
Бензол молекуласында көміртектің алты атомы алты мүшелі цикл жасап тұйықталады. Әр көміртек атомы бір сутек атомымен және екі жағындағы екі көміртек атомымен байланысады.
Физикалық қасиеті. Бензол – суда ерімейтін, бірақ көптеген органикалық қосылыстарда жақсы еритін, өзіне тән иісі бар тұтанғыш сұйық, улы зат.
Бензол және оның гомологтары барлық органикалық заттарға тән жану мен айырылу реакцияларына түседі. Жану реакциясы: 2С 6 Н 6 +3О 2 → 12С + 6Н 2 О ал таза оттекте арендер толық жанады: 2С 6 Н 6 +15О 2 → 12С + 6Н 2 О Химиялық қасиеттері.
Қолданылуы. Бензол өсімдіктерді зиянкестерден қорғайтын препараттар, бояғыш заттар, дәрі–дәрмектер, қопарылғыш заттар, синтетикалық талшықтар алу үшін және органикалық заттардың еріткіші ретінде кеңінен қолданылады.
1 тапсырма. Берілген заттардың молекулақы, құрылымдық формуласын және массалық үлесін табыңыздар: көмірсутек молекулалык формуласы құрылымдық формуласы w (C)% w (H)% С 2 Н 2 С 6 Н 6 С 6 Н 1 2
Шикізаттың атауы Өнімдер 1.Мұнай А)бензин 2.Көмір Ә)қола 3.Мыс Б)болат 4.Темір В)ұшақ 5.Газ Г)тұрмыста қолданылатын өнім 6.Күміс Ғ)жылу электр станцияларына қолданылатын отын 7.Алюминий Д)әшекей бұйымдар
Сіздер қандай пікірдесіздер? Нені біле алдыңыздар? Не қызықтырды? Сізге пайдасы бар ма? Не түсінікті, не түсініксіз болды?
