ПСИХОЛОГИЯЛЫ Қ АТМОСФЕРА ОРНАТУ « Кубик» әдісі бойынша жағымды психологиялық ахуал орнату. «Стикер» түсі бойынша топқа бірігуге нұсқау беру.
Үй тапсырмасы « Wordwall» платформасы https://wordwall.net/resource/68763793
«Стоп кадр» тәсілі
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: ПӘНІ: БИОЛОГИЯ СЫНЫБЫ: 8 Есту және көру рецепторлары қызметінің механизмі. Зертханалық жұмыс «Соқыр дақты анықтау, түстердің араласуына тәжірибе, дыбыстың ауа және сүйек арқылы өтуі».
ОҚУ МАҚСАТЫ: САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ: 8.1.7.3 көру және есту рецепторларының құрылымы мен қызметтерін сәйкестендіру. Көру және есту рецепторларының құрылымы мен қызметін түсіндіреді Көру және есту үдерістерін тәжірибе арқылы зерттейді Рецепторлардың маңызын өмірмен байланыстырады ПӘНІ: БИОЛОГИЯ СЫНЫБЫ: 8
Бағалау критерийлері мен құндылықтар Бағалау критерийі Құрылымды білу Көру және есту рецепторларының анатомиялық құрылымын дұрыс сипаттай алады Қызметті түсіну Рецепторлардың жұмыс істеу механизмін түсіндіріп, сәйкестендіре алады Тәжірибелік дағды Зертханалық жұмысты дұрыс орындап, қорытынды жасай алады Құндылықтарды дарыту Академиялық адалдық Зертханалық жұмыста нақты нәтижелерді көрсету, өзге бірінің жұмысын көшірмеу Жауапты азаматтық Денсаулыққа зиян келтірмеу, қауіпсіздік ережелерін сақтау Ынтымақтастық Топта жұмыс істеу, бір-біріне көмектесу, пікір алмасу
ТОПТЫҚ ЖҰМЫС 1-топ « Көру рецепторлары ». 2-топ. «Есту рецепторлары ».
Зертханалық жұмыс « Соқыр дақты анықтау, түстердің араласуына тәжірибе, дыбыстың ауа және сүйек арқылы өтуі»
Көру рецепторларының құрылымы Көз адам ағзасының ең күрделі және маңызды сезім мүшелерінің бірі болып табылады. Көру процесі бірнеше анатомиялық құрылымдардың үйлесімді жұмысымен жүзеге асады. Негізгі құрылымдар: Қарашық – жарықтың көзге түсу мөлшерін реттейді Линза (хрусталик) – жарықты фокустайды және тор қабыққа жібереді Тор қабық (ретина) – жарықты қабылдайтын рецепторлар орналасқан Таяқшалар – қараңғыда көруге жауап береді Конустар – түстерді ажыратуға жауап береді Көздің ішкі құрылысы өте нәзік және дәл жұмыс істейтін биологиялық жүйе.
Көру механизмінің қызметі Жарық түсуі Жарық сәулелері қарашық арқылы көзге енеді. Қарашық жарық мөлшеріне қарай кеңейіп-тарылады. Фокустау Линза жарықты сындырып, оны тор қабықтың (ретина) бетіне дәл түсіреді. Линза қажетке қарай қалыңдығын өзгертеді. Рецепторлардың қабылдауы Тор қабықтағы таяқшалар мен конустар жарықты жүйке импульстеріне айналдырады. Миға жеткізу Көру жүйкесі арқылы импульстер миға жетеді және ми бейнені талдап, түсіндіреді.
Есту рецепторларының құрылымы Сыртқы құлақ Құлақ қақпағы мен сыртқы есту өткелі. Дыбыс толқындарын жинап, ішке жіберу қызметін атқарады. Ортаңғы құлақ Құлақ парыдасы, балғақша, төс және үзенгі сүйектері. Дыбыс тербелістерін күшейтіп, ішкі құлаққа жеткізеді. Ішкі құлақ Улита (кохлеа) және Корти мүшесі. Дыбыс тербелістерін жүйке импульстеріне айналдырады. Құлақ тек есту үшін ғана емес, сонымен қатар тепе-теңдікті сақтау үшін де маңызды. Ішкі құлақтағы жартылай шеңбер өзектері денеміздің кеңістіктегі орнын анықтауға көмектеседі.
Тәжірибелер мен зерттеулер Соқыр дақты анықтау Тор қабықта көру жүйкесінің шығар орны – соқыр дақ орналасқан. Бұл аймақта рецепторлар жоқ. Арнайы тест арқылы соқыр дақтың орнын анықтаймыз. Түстердің араласуына тәжірибе Негізгі түстер: қызыл, көк, жасыл. Бұл түстердің әртүрлі үйлесімдері басқа түстерді жасайды. Конустар түс рецепторлары үш түрлі болады. Дыбыстың өту жолдары Дыбыс екі жолмен өтеді: ауа арқылы (сыртқы және ортаңғы құлақ) және сүйек арқылы (бас сүйектері). Екі механизмді салыстырып зерттейміз.
1-тапсырма Тест тапсырмасын орындаңыз. (a) Жарық сәулесі көздің оптикалық жүйесі арқылы келесі реттілікпен өтеді: А. Қасаң қабық нұрлы қабық көзбұршақ шар тәрізді дене В. Нұрлы қабық қасаң қабық көзбұршақ шар тәрізді дене С. Көзбұршақ қасаң қабық шар тәрізді дене нұрлы қабық D. Шар тәрізді дене нұрлы қабық қасаң қабық көзбұршақ
2-тапсырма (а) Есту анализаторының құрылысын жазыңыз. 1 _______________________________________ 2 _______________________________________ 3_______________________________________
3-тапсырма (b)Суретке назар аударыңыз. Жарыққа сезімтал рецепторлар көздің қай бөлігінде орналасқан, атауын жазыңыз. ___________________________________________________________________________ Жарыққа сезімтал рецепторлар: таяқшалар мен құтышалардың қызметін жазыңыз. Таяқшалар:______________________________ Құтышалар :______________________________
4-тапсырма Көздеріңнен 15 см арақашықтыққа қойыңыз. Оң көзбен айқышқа қарап, кітапты жайлап өзіңізге жақындатыңыз. Шеңбер көрінбей қалғанша алыстатыңыз. Бұл құбылысты түсіндіріңіз.
Сабақтың қорытындысы 1 Білім алдық Көру және есту рецепторларының құрылымы мен қызметін толық игердік. Екі маңызды сезім мүшелерінің жұмыс принциптерін түсіндік. 2 Тәжірибе жасадық Зертханалық жұмыстар арқылы теориялық білімімізді практикада қолдандық. Соқыр дақ, түстер және дыбыс эксперименттерін орындадық. 3 Дағды қалыптастырдық Ғылыми зерттеу жүргізу, бақылау жасау және қорытынды шығару дағдыларын дамыттық. Топта жұмыс істеу тәжірибесін жинадық. «Көз – жанның айнасы, құлақ – ақыл-ойдың есігі. Екеуін де қорғап, дұрыс қолдану – біздің міндетіміз!»
Үй тапсырмасы § 40 оку
Кері байланыс Барлығы түсінікті Көмек керек Түсінген жоқпын 1 2 3 4 5 6 7 8 1 2 3 4 5 1 2 3 4
