ПСИХОЛОГИЯЛЫ Қ АТМОСФЕРА ОРНАТУ Додокоэдр» тәсілі бойынша жағымды психологиялық ахуал орнату. «Асық» арқылы топқа біргу.
Көру рецепторлары көздің қай қабатында орналасқан ? Таяқша және сауытша рецепторларының қызметі қандай ? Есту рецепторлары құлақтың қай бөлігінде орналасады ? Дыбыс толқыны есту рецепторларына қалай әсер етеді ? Көру рецепторлары зақымданса қандай өзгеріс байқалады ? Қатты дыбыс есту рецепторларына қалай әсер етеді ? «Сұрақ жауап» тәсілі
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: ПӘНІ: БИОЛОГИЯ СЫНЫБЫ: 8 Гормондар арқылы гуморальды реттелу.
ОҚУ МАҚСАТЫ: САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ: 8.1.7.5 эндокринді, экзокринді және аралас бездердің орналасқан жерлерін анықтау. 8.1.7.6 бездердің негізгі қызметтерін түсіндіру. Эндокринді, экзокринді және аралас бездердің орналасқан жерлерін анықтау; Бездердің негізгі қызметтерін түсіндіру ; ПӘНІ: БИОЛОГИЯ СЫНЫБЫ: 8
Эндокринді, экзокринді және аралас бездер Адам ағзасындағы бездер үш негізгі топқа бөлінеді және әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері мен қызметтері бар. Эндокринді бездер өз секреттерін тікелей қанға бөледі және гормондар арқылы алыс орналасқан мүшелерге әсер етеді. Экзокринді бездер арнайы өзектер арқылы өз секреттерін сыртқа немесе ағза қуысына шығарады. Аралас бездер екі қызметті де атқара алады - бұл ағзаның икемділігінің тамаша мысалы. Эндокринді бездер Қанға тікелей гормон бөледі Экзокринді бездер Өзектер арқылы секрет бөледі Аралас бездер Екі қызметті де атқарады
Негізгі эндокринді бездердің орналасуы 01 Гипофиз Бас миының түбінде, "терк ұясы" деп аталатын сүйек ойығында орналасқан. "Бездердің безі" деп аталады 02 Қалқанша безі Мойын алдыңғы бетінде, көмей шеміршегінің астында, көбелек тәрізді пішінде орналасқан 03 Бүйрек үсті бездері Екі бүйректің үстінде, қалпақша тәрізді орналасқан, стресске жауап беретін гормондар өндіреді 04 Ұйқы безі Асқазанның артында, көлденең орналасқан, аралас без болып табылады Эндокринді бездер бүкіл ағза бойына стратегиялық түрде орналасқан және олардың әрқайсысы өзіндік маңызды қызмет атқарады
Эндокринді бездердің негізгі қызметтері Гипофиз Өсу гормонын, қалқанша және жыныс бездерін ынталандырушы гормондарды өндіреді. Барлық эндокринді жүйені үйлестіреді Қалқанша безі Тироксин гормонын бөліп, зат алмасу жылдамдығын, өсу мен даму процестерін реттейді. Энергия деңгейін басқарады Бүйрек үсті бездері Адреналин мен кортизол гормондарын өндіреді. Стресске жауап беру, қан қысымын реттеу және иммундық жүйені қолдау қызметтерін атқарады
Аралас бездер: Ұйқы безінің қос қызметі Ұйқы безі - аралас без мысалы Ұйқы безі ағзадағы ең қызықты мүшелердің бірі болып табылады, өйткені ол екі түрлі қызметті бір мезгілде атқарады. Бұл көп қырлылық ағзаның тиімділігінің керемет көрінісі. Эндокринді қызмет Инсулин мен глюкагон гормондарын қанға бөліп, қандағы қант деңгейін реттейді Экзокринді қызмет Ас қорыту ферменттерін өзек арқылы он екі елі ішекке жібереді
Гуморальды реттелудің маңыздылығы Гуморальды реттелу - бұл гормондар арқылы жүзеге асырылатын ағзаның маңызды басқару механизмі. Жүйке реттелуімен салыстырғанда, гуморальды реттелу баяу әрекет етеді, бірақ ұзақ уақыт әсер етеді және бүкіл ағзаны қамтиды. Гомеостазды қолдау Қандағы қант деңгейін реттеу Су-тұз балансын сақтау Дене температурасын тұрақтандыру Өсу және даму Физикалық өсуді басқару Жыныстық жетілуді қамтамасыз ету Жасушалардың көбеюін реттеу Бейімделу реакциялары Стреске жауап беру Қоршаған ортаға бейімделу Энергия алмасуын өзгерту
1-тапсырма Жеке жұмыс «Дұрыс/бұрыс» тәсілі Тұжырымдардың дұрыс не бұрыс екенін анықта. Тұжырым Д Б Эндокринді бездер гормонды қанға бөледі Экзокринді бездерде арнайы өзек (түтік) болмайды Ұйқы безі аралас бездерге жатады Қалқанша безі асқазан сөлін бөледі Дескриптор: шын тұжырымды анықтайды; жалған тұжырымды анықтайды; Балл: 4
2-тапсырма Жұптық жұмыс «Сөйлемді толықтыр» тәсілі Гормонды қанға тікелей бөлетін бездер __________ бездер деп аталады. Секретті арнайы өзек арқылы бөлетін бездер __________ бездер. Ұйқы безі __________ бездерге жатады. Қалқанша безі адам ағзасында __________ орналасқан. Дескриптор: қажетті сөздерді тауып,сөйлемді толықтырады; Балл: 4
3-тапсырма «Орнын тап» тәсілі Бездерді ағзадағы орны бойынша орналастырыңдар. Дескриптор : бездерді дұрыс орналастырады; Жалпы балл-2
Үй тапсырмасы § 41 оку
Сабақты түсіндім Сұрақтарым бар Түсінбедім 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5
