Қазақтың тұңғыш журналист қыздары
Жоспар 1 Қазақтың тұңғыш журналист қыздарының пайда болу себептері 2 Журналист қыздардың білімге шақыру бағыты 3 Батыл журналист қыздардың үлгілік әрекеттері 4 Әйел журналистердің қоғамдағы рөлін кеңейтуі 5 Алғашқы қазақ әйел журналистердің ағартушылық еңбегі 02 6 Әйелдердің білім алуының қоғам дамуына әсері 7 Журналистердің білім арқылы әйел құқығын қорғауы Мақалалар арқылы әлеуметтік мәселелерді көтеруі Қазақ әйел журналистерінің баспасөзді дамытуы
Зорлық-зомбылық- насилие Теңдік- равноправие Бүкпесіз жеткізу- донести без утайки Мерзімді басылым- периодические издания Жеткілікті- достаточно Тән- подходящий,свойственный Жаңа сөздер:
Қазақтың тұңғыш журналистер қыздары Алғашқы қазақ әйел журналистер қоғамда маңызды рөл атқарды. Олар баспасөзде әйелдер құқығын қорғады. Білім мен мәдениетті насихаттады. Әйел журналистердің еңбегі қазақ баспасөзін дамытуға үлес қосты. Олардың шығармалары қоғамның дамуына ықпал етті. Әйелдердің қоғамдық сана-сезімін көтеруге ықпал жасады.
Қазақтың тұңғыш журналистер қыздары Қазақ әйел журналистері өз заманының білімді әйелдері еді. Олардың мақалалары мен баяндамалары әлеуметтік мәселелерді қозғады. Қоғамда өзгерістер енгізуге бастамашы болды. Әйел журналистердің еңбегі қоғамға үлкен ықпал етті. Олар өзекті тақырыптарды талқылап, қоғамдық пікір тудырды. Журналистердің жұмысы әлеуметтік әділдікке бағытталды.
Қазақтың тұңғыш журналистер қыздары Әйел журналшылар қазақ тілінің дамуына үлес қосты. Тіл нормаларын сақтап, жаңа сөздер енгізді. Олардың шығармашылықтары әдебиетті байытты. Қазақ тілінің өркендеуіне ықпал етті. Жаңа идеялар мен түсініктерді таратты. Әдебиет саласының дамуына жол ашты.
Қазақтың тұңғыш журналистер қыздары Қазақ әйелдері қоғамның әр саласына араласа бастады. Журналист қыздар білімді болуға шақырады. Батыл болу үлгісін көрсетті. Олардың еңбектері үлгі болды. Әйелдер қоғамдағы рөлін кеңейтті. Журналистер маңызды рөл атқарды.
Қазақстандағы алғашқы әйел журналистер Қазақ әйел журналистері әйелдер білімінің маңыздылығын ерекше атап өтті. Олар халықты ағартуға ерекше күш салды. Әйелдердің білім алуы жалпы қоғамның дамуына әсер етеді. Журналистер білім беру арқылы әйелдердің құқықтарын қорғады. Олардың мақалалары әйелдердің білім алуына ынталандырушы болды. Қоғамдағы білімді әйелдер болашағына сенімділік береді.
Қазақтың тұңғыш журналистер қыздары Грамматикалық ережелерді түсіндіру: Қазақ тілінде көптік жалғауы -лар, -лер, -дар, -дер болып жалғанады. Мысалы: кітаптар, гүлдер. Көптік жалғаулар зат есімге жалғанып, көпше түрін көрсетеді. Жалғану кезінде сөздің соңғы дыбысына байланысты таңдалады. лар, -лер дауысты дыбысқа бітетін сөздерге жалғанады. дар, -дер дауыссыз дыбысқа бітетін сөздерге жалғанады. Көптік жалғаулар сөздің мағынасын өзгертпейді, тек санын көрсетеді. Мысалдар: кітаптар (кітап), гүлдер (гүл).
Қазақтың тұңғыш журналистер қыздары Сөйлемдерді көпше түрге айналдырыңыз. Көпше түрді дұрыс қойыңыз: кітап(тар) Тиісті сөзді қойыңыз: Ол оқиды (кітаптар). Синонимін табыңыз: батыр - (ержүрек) Антонимін табыңыз: үлкен - (кіші) Қазақ тіліне тән әріптердің жазылу ережелерін түсіндіріңіз.
Сөйлем құра : « Қазақтың тұңғыш журналист қыздары » тіркесі бастауыш болсын. « Журналист » сөзінің түбірін тап, қай сөз табы екенін көрсет. « Қыздары » сөзін жекеше түрде өзгертіп, сөйлем құра. « Қазақтың тұңғыш журналист қыздары » тіркесін тәуелдеудің І жақ көпше түріне түсір. Сөйлемді сұраулыға айналдыр : Қазақтың тұңғыш журналист қыздары баспасөзде еңбек етті. « Журналист қыз » тіркесін көптік, септік жалғаулары арқылы түрлендір. « Алғашқы », « тұңғыш » сөздерін қатыстырып, мағыналық айырмасын көрсететін екі сөйлем жаз. « Қыз журналистердің еңбегі бағаланды » сөйлемін болымсыз етіп өзгертіп жаз. « Қазақтың тұңғыш журналист қыздары туралы мақала оқыдым » сөйлемінен толықтауышты тап.
Сөйлемді емле қателерін түзетіп қайта жаз : Казактын тунгыш жорналист киздары. « Журналист қыздар мақала жазды » сөйлемін өткен шақ пен келер шаққа айналдыр. « Қазақтың тұңғыш журналист қыздары » тіркесін күрделендіріп, анықтауыш қосып жаз. « Журналистика » сөзін буынға бөліп, тасымалдың дұрыс нұсқасын көрсететін сөйлем жаз. Қате сөзді тап та түзет : Қазақтың туңғиш журналист кыздары баспада кызмет етти. Тыныс белгісін қой : Қазақтың тұңғыш журналист қыздары олар елге үлгі « Қыздары » сөзін табыс септігіне қойып, сөйлемде қолдан. « Қазақтың тұңғыш журналист қыздары » тіркесін сөйлем соңына шығарып қайта құр. Тіркесті құрмалас сөйлемде қолдан : Қазақтың тұңғыш журналист қыздары... « Тұңғыш журналист қыздар » туралы бір хабарлы және бір лепті сөйлем жаз.
Қорытынды Қазақтың тұңғыш журналист қыздары ұлт баспасөзінің ғана емес, жалпы қоғамның жаңаруына серпін берген тұлғалар болды. Олар әйелдердің білім алуы мен құқықтарын қорғауды басты тақырып етіп, мақалалары арқылы қоғам санасын өзгертуге ықпал етті. Журналист қыздар қазақ тілінің дамуына, әдеби нормалардың тұрақталуына, жаңа ұғымдар мен сөздердің орнығуына өз қолтаңбасын қалдырды. Олардың үлгісімен қазақ әйелдері білімге ұмтылып, қоғамдық өмірдің түрлі саласына белсене араласа бастады. Сонымен қатар олардың еңбектері жас ұрпақты сауатты жазуға, ана тілінің грамматикалық ережелерін меңгеруге үндеді. Көптік жалғауларды, қазақ тіліне тән әріптерді орынды қолдану жөніндегі түсіндімелері тіл мәдениетін көтеруге қызмет етті. Журналист қыздардың мұрасы бүгінгі күнге дейін маңызын жоймайтын рухани қазына болып табылады. 10
Пайдаланылған әдебиеттер Қирабаев, С. (1998). Қазақ баспасөзі және дәуір шындығы. Алматы. Қойгелдиева, Р. (2011). Қазақ әйелдері және баспасөз: тарихы мен тағдыры. Алматы. Жұмаділова, Г. (2015). Қазақ баспасөзіндегі әйел образын зерделеу мәселелері. ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы, (6), 45-52. 11
