ӘЛЕУМЕТТАНУ / ПЕДАГОГИКА Отбасының әлеуметтік жағдайының баланың әлеуметтену процесіне әсері Қалалық және ауылдық қауымдастықтағы ерекшеліктер ҚАЛА АУЫЛ Орындаған: __________________ 01
01 • НЕГІЗГІ ҰҒЫМ Әлеуметтену неден басталады? Бала қоғамдағы нормаларды, құндылықтарды, қарым-қатынас үлгілерін ең алдымен жақын ортасынан үйренеді. Қарым-қатынас ата-ана, бауыр, туыс Материалдық жағдай білім, орта, бос уақыт Мәдени орта дәстүр, тіл, құндылық Қауымдастық мектеп, достар, көрші орта Әлеуметтік жағдай ≠ тек табыс. Ол баланың мүмкіндігі мен қолдау ортасын да қамтиды. 02
02 • ОТБАСЫ ФАКТОРЫ Отбасының әлеуметтік жағдайы баланың дамуына қалай әсер етеді? Қолдау Жылы қарым-қатынас → сенімділік пен коммуникация Мүмкіндік Кітап, үйірме, интернет, білім ресурстары → тәжірибе ауқымы Тұрақтылық Тұрғын үй, тамақтану, күн тәртібі → қауіпсіздік сезімі Ата-ананың уақыты Бірге сөйлесу және бақылау → әлеуметтік дағдылар 03
03 • ҚАЛА Қалалық қауымдастық: мүмкіндік көп, таңдау да көп МҮМКІНДІКТЕР ✓ үйірмелер мен спорт ✓ мәдени орталықтар ✓ әртүрлі орта мен достар ✓ білім ресурстары НАЗАР АУДАРУ • көлік және қауіпсіздік • ақпараттық жүктеме • әлеуметтік теңсіздік • уақыт тапшылығы UNICEF-тің Алматы жөніндегі зерттеуінде балаларға арналған инфрақұрылым, қызметтердің қолжетімділігі және қоғамдық өмірге қатысуы қарастырылған. 04
04 • АУЫЛ Ауылдық қауымдастық: жақын байланыс және ресурс айырмасы КҮШТІ ЖАҚТАРЫ ✓ туыстық және көршілік байланыстар ✓ ортақ дәстүр мен жергілікті мәдениет ✓ бір-біріне көмектесу тәжірибесі ҚИЫНДЫҚТАР • кей қызметтердің алыстығы • үйірме/мәдени ресурстардың аздығы • цифрлық және білім мүмкіндіктеріндегі айырма 05
05 • САЛЫСТЫРУ Қала мен ауыл: айырмашылықтан бұрын ортақ мақсат ҚАЛА АУЫЛ Ресурс әртүрлі қызметтер көп қызмет түрі шектеулі болуы мүмкін Әлеуметтік орта кең, алуан түрлі жақын, тығыз байланыс Тәуекел ақпарат/қарқын жоғары қызметтерге қолжетімділік қиындау Негізгі қолдау отбасы + мектеп + қала отбасы + мектеп + қауым Ең маңыздысы — баланың ортасында тұрақты ересек қолдауы мен қауіпсіз әлеуметтік байланыстардың болуы. 06
ҚОРЫТЫНДЫ Баланың әлеуметтенуі — ортақ жауапкершілік 01 Отбасы Эмоциялық қолдау мен күнделікті қарым-қатынас — базалық фактор. 02 Қауымдастық Мектеп, достар, көрші орта баланың әлеуметтік тәжірибесін кеңейтеді. 03 Тең мүмкіндік Қалада да, ауылда да ресурсқа қолжетімділікті арттыру маңызды. Негізгі ой: әлеуметтік жағдай баланың тағдырын анықтамайды, бірақ оның мүмкіндіктеріне әсер ететін ортаны қалыптастырады. Дереккөздер: UNICEF Kazakhstan; Қазақстан Ұлттық статистика бюросы; ҚР заңнамасы. 07
