Жаңа заман дәуіріне жалпы шолу және негізгі тақырыптар XVI–XVIII ғасырлар аралығындағы тарихи кезеңнің маңызы мен ерекшеліктері
1500-1800 жылдар аралығын қамтитын бұл дәуірде географиялық ашулар мен ғылыми жаңалықтар өмірді түбегейлі өзгертті. Әлемнің саяси-әлеуметтік құрылымы жаңа бағыт алды. Жаңа заман дәуірінің пайда болуы мен маңыздылығы 2
Жаңа заманның қалыптасу себептері 3 Гуманизм идеялары белсенділігін арттырды, шіркеудің ықпалы әлсіреді. Реформацияның таралуы Еуропада рухани және әлеуметтік жаңаруға серпін берді. Өндіріс өсіп, нарықтық экономика дамыды. Сауда жолдары кеңейіп, халықаралық байланыстар нығайтылды, бұл кезеңнің негізін қалаған маңызды фактор болды.
Географиялық ашулар дәуірі және оның нәтижелері 4 1492 жыл – Христофор Колумб Американы ашты Колумбтың саяхаты жаңа құрлықтарды танып-білуге мүмкіндік беріп, әлемнің картасын толықтырды. Бұл оқиға бүкіл әлемде сауда бағытын өзгертті. 1498 жыл – Васко да Гама Үндістанға теңіз арқылы жетті Оның ашуы Теңіз саудасын дамытып, Еуропа мен Азия арасындағы байланыс кеңейді, жаңа коммерциялық жолдар пайда болды. 1519-1522 жылдар – Фернан Магеллан саяхаты жүзеге асты Әлемді шолып шыққан алғашқы экспедиция дүниенің көлемін дәл бағалауға және жаһандық байланыстарды күшейтуге әсер етті. XVI-XVII ғасырлар – әлемдік сауда жолдарының қалыптасуы Құрлықтар арасындағы экономикалық және мәдени өзара әсерлер артып, өсімдік пен жануарлар алмасуы белсенді жүргізілді.
Жаңа заман мемлекеттерінің құрылуы және сипаттамалары 5 Аталған кестеде төрт ересек мемлекет туралы негізгі деректер берілген. Әрқайсысының ерекшелігі мен даму жолы тарихи тұрғыдан қарастырылады. Бүкіл жаңа заман мемлекеттері орталықтандырылған билік жүйесін құрды, бірақ аумақ көлемі мен халық саны әртүрлі болды. «Еуропа мемлекеттерінің тарихы» анықтамалығы
Ғылым мен білім саласындағы басты жетістіктер 6 Галилео Галилейдің телескопы Астрономияда құралдарды жетілдіру арқылы ғаламды зерттеуді жаңа деңгейге шығарып, ғылымға серпін берді. Исаак Ньютонның тартылыс заңы Физика ғылымында бүкіләлемдік тартылыстың заңын ашып, табиғаттың заңдарын түсінуге негіз салды. Кітап басу өнерінің дамуы Ақпаратты тарату оңайлады, оқу-ағарту кеңейіп, халықтың сауаттылығы едәуір артты. Университеттердің көбеюі Білім алудың қолжетімділігі артты, ғылыми зерттеулер мен инновациялар күшейді.
Еуропада халық санының өсу динамикасы (1500-1800) 7 Адамдардың өмір сүру ұзақтығы 5-10 жылға ұзарды және қала халқы көбейді, урбанизация қарқынды болды. Халық өсімі мен урбанизация экономика мен әлеуметтік құрылымның дамуын қозғады. Еуропаның демографиялық тарихы, зерттеу материалдары
Өнеркәсіптік революция және экономикалық жаңғыру 8 Бу қозғалтқышының өнеркәсіпке әсері Джеймс Уатттың бу қозғалтқышы өндірісті революциялық түрде өзгертті, фабрикалар мен мануфактуралардың кеңеюіне септігін тигізді. Мақта иіру станогының қолданысы Жаңа техника мәтін өндірісін жеделдетіп, сапасын арттырды. Бұл әлемдік сауданың дамуына үлес қосты. Жаппай өндірістің артықшылықтары Өндіріс көлемі мен тауар ауқымы ұлғайып, экономикалық құрылым жаңа деңгейге көтерілді, қоғамда әлеуметтік мобильдік артты.
Феодалдық құрлым әлсіреп, буржуазияның өсуі мен жұмысшы таптарының пайда болуы жаңа әлеуметтік құрылымды қалыптастырды. Адамдар арасындағы сословиелік бөлініс азая бастады, қоғамдық кедергілер мен шектеулер біртіндеп жеңілді. Мүліктік теңсіздік артқанымен, әлеуметтік қозғалыстар мен құқықтар мәселесі кеңінен талқылана бастады. Жаңа замандағы әлеуметтік құрылым өзгертулері 9
Еуропадағы реформация және оның салдары 10 Рухани және саяси өзгерістердің даму үдерісі
Мәдениет және өнердегі жаңалықтар 11 Ренессанс дәуірінде өнер мен ғылымда жаңа дәуір басталып, Леонардо да Винчи, Микеланджело сияқты суретшілер әлемдік мәдениеттің шарықтау шегіне жетті. Барокко стилі сәулет пен музыкада әсемдік пен эмоционалдылықты баса көрсетті, ал классицизм дәстүрлерге қарай ұмтылыс пен тепе-теңдікті нығайтты. Әдебиетте эпопея, роман сияқты жанрлар пайда болды, бұл шығармалар адам жанының тереңдігін ашуға мүмкіндік берді. Театр мен музыка саласында опера мен балет жанрлары дамып, халық арасында өнердің танылуына елеулі үлес қосты.
Ағартушылық дәуірінің белгілі қайраткерлері 12 Вольтер: Сөз бостандығының қорғаушысы Вольтер діни төзімсіздік пен зұлымдыққа қарсы шықты. Ол ашық пікірталас пен әртүрлі көзқарастың маңызын насихаттап, сөз бостандығын қорғады. Жан-Жак Руссоның қоғамдық келісім идеясы Руссо қоғамдағы адамдар арасындағы келісімнің негізі ретінде еркіндікті көрсетті. Оның еңбектері демократияның дамуында маңызды рөл атқарды. Шарль Луи Монтескьенің билік бөлінісі теориясы Монтескье биліктің басқару түрлерін бөліп, заң шығарушы, атқарушы және сот биліктерінің теңгерімін ұсынды. Бұл идеялар қазіргі демократиялық басқарудың негізі болды.
Техникалық жаңалықтар мен өнертапқыштардың жетістіктері Джеймс Уатт 1769 жылы қуатты әрі үнемді бу қозғалтқышын жасап, өнеркәсіптік өндірісті жеделдетуге жол ашты. Денни Папен қысымды қазандықты ойлап тауып, өндірістік процестерде энергияны тиімді пайдалану мүмкіндігін арттырды. Джон Кей ұшпалы шөлдік станогы арқасында қол еңбегін жылдамдатып, тігін өндірісінде іргелі өзгеріс енгізді. 13
Ғылыми жаңалықтар мен өнертабыстар 14 Кестеде жаңа заман ғылымындағы басты ашулар мен өнертабыстар көрсетілген. Олар ғылым мен технологияның дамуына елеулі үлес қосқан. Ғылыми жаңалықтар мен техникалық жетістіктер қоғам дамуының барлық саласына серпін берді. «Жаңа заман ғылымының жылнамалары»
Отаршылдықтың кеңеюі және дүниежүзілік байланыстар 15 Отаршылдық сауда мен мәдени байланыстарды нығайтып, әлемдік экономика мен саясаттың интеграциясына негіз қалады. Халықаралық ынтымақтастықтың жаңа формалары пайда болды. Еуропалық мемлекеттер Америка, Африка, Азияның түрлі аймақтарын өз ықпалында ұстап, жаңа сауда жолдарын ашты. Бұл территорияларды игеру мәдени алмасуды қамтамасыз етті.
Қоғамдық және саяси қозғалыстардың дамуы 16 1642-1651 жылдар: Ағылшын буржуазиялық революциясы Абсолюттік монархияға қарсы шыққан бұл қозғалыс саяси билікті парламентке беру үрдісін бастады. 1789-1799 жылдар: Француз төңкерісі Әлеуметтік әділетсіздікті жою мен құқықтарды қамтамасыз ету мақсатында қоғамдық құрылым түбегейлі өзгерді. Адам құқықтары декларациясының қабылдануы Теңдік пен бостандық принциптері ресми түрде бекітіліп, демократиялық басқару жүйесіне негіз салынды.
Экономикалық көрсеткіштер мен сауданың дамуы 17 Дәрежелер көрсеткендей, сауданың қарқыны Еуропаның негізгі елдерінде тұрақты артты, әсіресе Англия мен Францияда экспорты үлкен өсім көрсетті. Экономикалық өсу және сауданың кеңеюі өндіріс пен технология дамуына ықпал етті, елдердің халықаралық ықпалы нығайды. «Жаңа заман экономикасы» зерттеулері
Жаңа заман дәуіріндегі Қазақстан тарихы XVII-XVIII ғасырларда Қазақ хандығы үш жүздің арасындағы саяси тұрақсыздықтан өтті, бұл ішкі билік құрылымдарын өзгертті. 18 Жоңғарлардың шапқыншылығы қазақ қоғамына ауыр соққы болып, әскери және аумақтық мәселелерді күшейтті. Ресей империясымен дипломатиялық қарым-қатынастар бастап, сыртқы қауіптерге қарсы тұруда жаңа стратегиялар қалыптасты.
Жаңа заман дәуірі заманауи қоғамға әсері 19 Өнеркәсіп пен технология негізі Жаңа заман өнеркәсіп пен технологияның дамуына жол ашып, қазіргі өндіріс әдістері мен техникалық құрылғылардың негізін қалады. Демократия мен құқықтық жүйенің қалыптасуы Бұл дәуірде демократиялық институттар мен құқықтық мемлекет құрылды, адам құқықтары мен еркіндіктері кеңінен мойындалды, басқару әдістері жаңарды.
Жаңа заман дәуірінің маңыздылығы мен сабақтары Жаңа заман тарихи өркениеттің маңызды кезеңі болып табылады. Оның инновациялары мен реформалары бүгінгі қоғамның даму жолына негіз салды, орта мектеп оқушылары үшін тәрбиелік маңызы зор.
