Biznes g’oya Biznes g’oyalarni izlash va tanlash manbalari Startap nima ? Startap uchun investor qidirish 2
BIZNES LOYIHANING ASOSIY VAZIFALARI - ishlabchiqarishishiko'zdatutilayotgan mahsulotga yetarlitalabning chorani ; - mahsulot ishlab chiqarish vasotish hajmini aniqlash ; - amalga oshirilishi ko’zda tutilayotganining foyda vaijaraga olish ko'rsatgichlarini baholash
Biznes rejada loyiha boʻyicha ishlab chiqariladigan tovar ( xizmat ) larning tavsifi hamda uning xaridorgirligi va raqobatbardoshligini taʼminlaydigan omillar ; bozor hajmini baholash asosida sotish bozori, tadbirkor bozorning qaysi segmentida ish yuritishi, savdo hajmi, tovar ( xizmat )lar narxi prognozlari ; ehtimoli boʻlgan raqobatchilar ( ularning mahsulotlari sifati va xaridorgirligi, narxi toʻgʻrisida axborot beriladi ); marketing xizmatining asosiy unsurlari ( tovarning qanday yoʻl bilan sotilishi, tovar narxining shakkllanishi, sotishni ragʻbatlantirish, reklamaning qaysi usullarini tanlash va boshqalar ); mahsulot ishlab chiqarish rejasi ( ishlab chiqarish aloqalari, mahsulot sifatini nazorat qilish, ishlab chiqarish harajatlari va boshqalar ); umuman ishni, xodimlar ishini tashkil etish ; loyihaning tashkiliyhuquqiy shakllarini belgilaydigan yuridik reja ; loyiha boʻyicha barcha maʼlumotlarni umumlashtiradigan hamda ularning qiymat ifodalari koʻrsatilgan moliya rejasi ; loyihani moliyalash strategiyasi ( vositalarni qayerdan va qanday shaklda olish, jami qancha pul kerakligi, uning qayerdan olinishi va harajatlarning qoplanishi, investorlarning daromad olish vaqgi va boshqalar ) oʻz ifodasini topadi. 5
6 Yaxshi g‘oyalarni izlash tadbirkorning orzulari va ijodiy salohiyatini real gullab-yashnaydigan biznesga tatbiq etish yo‘lidagi dastlabki qadam. Tadbirkorlik g‘oyasining ko‘plab potensial manbalari mavjud. Bunga millionlab tadbirkorlar va ularning gullab yashnayotgan kompaniyalari misol bo‘la oladi. Masalan : • Shaxsiy qiziqishlar • Shaxsiy ko‘nikma va tajriba • Ommaviy matbuot vositalari Kerakli biznes g‘oyalarni izlash va ularni tanlash uchun siz quyidagi asosiy to‘rtta savolga javob berishingiz kerak bo‘ladi : • Sizningbiznesingiz qanday mahsulotni ishlab chiqaradi yoki qanday xizmat ko‘rsatishni amalga oshiradi ? • Bu mahsulotlar kimga sotiladi yoki bu xizmatlar kimga ko‘rsatiladi ? • Bu mahsulotlarni mijozlarga qanday qilib etkazib berasiz yoki ularga qanday qilib xizmat ko‘rsatasiz ? • Bu biznes mijozlarning qanday qaysi bir ehtiyojlarini qondiradi ? Biznes g’oyalarni izlash va tanlash manbalari
7 Startap – bu biznesning istalgan turi, undagi farq bozorga avval foydalanilmagan uslubda ( oʻz-oʻzidan qonun bilan taqiqlanmagan ) tovarlar yoki х izmatlar taqdim etishda ifodalanadi. Uning uchun asos – bu gʻoya, ijro va moliyalashtirishga koʻpaytirilgan uning dolzarbligi va oʻziga х osligi. Pirovardida bu biznes loyihaning muvaffaqiyatini ta’minlashi mumkin. Misol uchun, startaplar vatani boʻlmish AQShda 24 yoshli Rob Rayn х art taomni oʻrnini bosadigan hamda organizm uchun barcha zarur moddalar – yogʻlar, oqsillar, tuzlar, mikroelementlar, uglevodlarga ega Soylent ichimligini oʻylab topdi. Bu betakror mahsulotga allaqachon qariyb million dollar sarflangan. Podrobneye : https://www.norma.uz/oz/bizning_sharhlar/startap_nima_degani_va_u_nima_uchun_kerak
Biznes-farishtalar ( inglizchafarishta, biznesfarishta, farishta investorva boshqalar ) - biznesga, g'oyaning tashqi ko'rinishibosqichidanboshlabinvestitsiyakiruvchixususiyshaxslar.Ularkompaniyaning ishiga aralashmaydilar,o'zlari kiritgan mablag'larni ham zudlikbilanqaytarishinitalabqilmaydilar.Kompaniyastartapigaqo'yilganinvestitsiyabiznes-farishtalarasosiydaromad manbai emas. shunga ko'ra,ularningmaqsadliuzoqmuddatliistiqbolda foyda olish Venchurfondlarbiznes-angellardan farqli holda, startapgao'z omo- natchilar ( sug'urtakompaniyalari,pensiyafondlari,xususiy shaxslar ) ning mablag'lariniinvestitsiyaqiladilar.Ularningloyihalarnimoliyalashtirishdagiishtirokiyuqoriyokikio'rtaxavf bor, biroqdaromad olgan hamyuqori bo'ladi. Xorijda startaplarning muvaffaqiyatliligini va juda mashhurligini bilgan holda, bilishni х ohlardik, ular bizda mavjudmi ? Ular hali unchalik koʻp emas, Moskva ham bir onda qurilmagan. 8
Startaployihasiuchuninvestorizlashning eng samarali usullaridan biri«Networking » hisoblanadi. « Tarmoq »- tarmoqlarga oidforum va konferensiyalarda, startaptanlovlarida,Venchurinvestitsiyalash bo'yicha mahsulotlardaishgar etish hisoblangan. Ushbu tadbirlarda moliyaviy manbalarga ega bo'lishni xohlovchiko'plabkompaniyalarbilanqushqatorda, bo'lg'usi investorlar hamishtirok qiladi.Kompaniya startapi uchun investornijalb etishda tegishli forum va saytlardae'lonlarni chop etish katta yordamberishiehtimol.Shuningdek,startaplar birjasi hamda startaplarnimoliyalashtiruvchitashkilotlar hammavjud. 9
10
11 « Ishga tushirishdan oldingi » bosqichi - go'oyaning paydo bo'lishidan boshlab tovarlashtirish bozorga chiqishigacha davom etuvchi davr. « Urug ‘» bosqichi – bozorni o'rganish, startap rejasini tuzish, texnika topshiriqni tuzish va amalga oshirish, tovar namunasini va sinovdan o'tkazish, investorlarni izlash va loyihani ishga harakatga boshlash. « Urug'dan oldingi » bosqichi - g’oya shakllanib bo'lgan, iste'molchi uchun aynan nima zararligi aniqlanib bo'lgan bosqich. Shuning uchun hali g'oyani qanday qilib texnik belgilangan tartibda amalga borasida aniq tasavvur mavjud bo'lmaydi.
12 O'sishbosqichi-startapbozorda vaziyatni egallab,biznes-rejatuzishbosqichidarivojlanish marraga yetish uchunishonchliharakatamalgaoshiriladi. Chiqish bosqichi – startapni moliyalashtirishda ishtirok yetgan biznes angel va venchur investorlarning to'liq yoki qisman biznesdan chiqishi. Biznes chiqish quyidagi ko'rishlarda amalga oshirilishi ehtimol : - firmani strategik investorlarga sotish ; - kompaniyaaksiyalarinibirjadajoylashtirish ; - kompaniyaaksiyalarinito'g'ridanto'g'ri investitsiya fondlariga sotish;biznesning foydasiga vakorxonaning bankrotligi Kengayish bosqichi - startap dastlabki maqsadli bozordagi biznes-rejani amalga oshirib, boshqa bozorlarni egallash hisobiga o’z chegarasini kengaytira boshlaydi.
1.Biznes loyiha nima ? 2.Biznesning biznes-rejadan qanday farqizerikarli ? 3.Biznesning asosiy vazifalari nimalardaniborat ? 4.Nimani boshlang ? uning biznesiga qandayaloqasi mavjudmi ? 13
