O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvar “2022 – 2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-sonli Farmoni Magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uning dolzarbligi 2017 yil 20 apreldagi “Oliy ta’lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Prezident Qarori O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil Oliy Majlisga Murojaatnomasi 2 O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasi
Tadqiqot predmeti: Tadqiqotning maqsadi: Tadqiqot natijalarining nazariy va amaliy ahamiyati. oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarishning pedagogik shart-sharoitlari oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish texnologiyalarini rivojlantirishdan iborat Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarishga doir ishlab chiqilgan modelidan oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini tashkil qilishda foydalanish mumkinligi bilan belgilanadi. oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish jarayoni Tadqiqot ob’ekti:
4 oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish pedagogik muammo ekanligini asoslash; oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarishning mavjud holatini aniqlash; oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish texnologiyasining didaktik shart-sharoitlari va mazmuni, tamoyillari va usullarini ishlab chiqish; oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish texnologiyasining samaradorligini baholash; oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish texnologiyasini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqish.
Tadqiqotda qo‘llanilgan metodikaning tavsifi qiyosiy tahlil pedagogik kuzatuv pedagogik tajribani o‘rganish va umumlash tirish suhbat 1 2 3 4
Tadqiqotda qo‘llanilgan metodikaning tavsifi I ntervyu P edagogik eksperi ment T est M atematik-statistik tahlil etish 5 6 7 8
oliy ta’lim o‘quv- t arbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish texnologiyasini takomillashtirishga doir ilmiy – uslubiy tavsiyalar ishlab chiqilib, ularga asoslansa oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish muammosi ilmiy-didaktik jihatdan tahlil etilib, uning funksiyalari aniqlansa o liy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish texnologiyasining didaktik shart-sharoitlari va mazmuni, tamoyillari va usullari tadbiq etilsa; tadqiqot muammosi bilan bog‘liq kreativ yondashuv mazmuni va uni tatbiq etish texnologiyasi belgilansa; Tadqiqotning asosiy masalalari va farazlari Oliy ta’limda o‘quv-tarbiya jarayoni kreativ yondashuv asosida boshqarilsa samarali bo‘ladi, agarda:
Ish tuzilmasining tavsifi. “ Magistrlik dissertatsiya matni kirish, uchta bob, xulosa, adabiyotlar ro‘yxati va ilovalardan iborat bo‘lib, jami 91 sahifani tashkil etadi. 9
R.Boyatzis, D.Bartram, A.Maslow, J.Rawen, W.Hutmacher X.F.Rashidov, Sh.E.Qurbonov, N.A.Muslimov, B.S.Nuridinov, N.Azizxodjaeva, U.Begimqulov, R.Djo‘raev, F.Zakirova, D.Sayfurov, A.Musurmanova, N.Muslimov, Q.Olimov, M.Urazova, Z.K.Ismailova, Sh.Sharipov, S.Ashurova, G.Yeldasheva, M.Mirsolieva T.Bazarov, A.Derkach, I.Zimnyaya, E.Zeer, N.Kuzmina, Ye.Kudryavseva, A.Markova, V.Slastenin G.Kalkova, N.Ilina, G.Jirkova, Ye.Yejak 11
1993 yilda Alison King "From Sage on the Stage to Guide on the Side" (“Sahnadagi donishmanddan chekkadagi yo’lboshchigacha”) Sams Aaron o’zining "The Flipped Class: Shedding Light on the Confusion, Critique, and Hype"nomli kitobiga shunday deydi:” Ehtimol, “Flipped classroom ” teskari o’girilgan sinfning eng taniqli ishtirokchisi Salmon Xon bo'lishi mumkin. Aksariyat adabiyotlarda va elektron manbalarda Flipped Classroom texnologiyasi 2008 yilda kimyo fani o'qituvchilari Jonathan Bergman va Aaron Sams tomonidan ixtiro qilingan va ta’lim sohasida ommalashtirilgan deb ma’lumot beriladi.
SCAMPER ingliz tilidan olingan bo‘lib, « tez yugurish yoki «yugurib o‘tish» degan ma’noni bildiradi. Aslida bu usul muammoning yechimiga savollar yordamida “yugurib o‘tish» ni talab qiladi. Ushbu kreativ usul Robert Eberl tomonidan 1997 yil ta’limga kiritilgan.
“Portfolio ”-“ Talaba papkasi ” texnologiyasi. Talaba papkasi qator hujjatlar majmuasi boʻlib, oʻquvchining dars va undan keyin bajaradigan mustaqil ishlar yigʻindisidan iborat.
Nimalarni bilaman Nimani bilishni xohlayman Qanday qilib bilib olaman Nimalarni bilib oldim
Olib borilgan ilmiy-pedagogik tadqiqot natijalarining tahlili va yakunlariga asoslangan holda quyidagi xulosa larga keldik: 1. Oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish bo‘lajak kadrlar kasbiy mahoratlarini har tomonlama rivojlantirishda alohida ahamiyat kasb etadi. Talabalarda kreativlikni rivojlantirishga yo‘naltirilgan ta’lim va tarbiya jarayoni o‘zining muayyan mazmuni, vositalari, pedagogik shart- sharoitlari, xususiyatlari va usullariga ega. 2. Oliy ta’lim o‘quv-tarbiya jarayonini kreativ yondashuv asosida boshqarish omillari: kreativ fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish, kreativ faollikni shakllantirish, o‘quv jarayonini izlanuvchilik hamda muammoli tadqiqotchilik yo‘nalishlarini kuchaytirish; talabalarning muammolarni ijodiy yechish va yaratuvchilik faoliyatlarini rivojlantirish vaziyatlarini tashkil etish; talabalarning kasbiy ko‘nikma va mahoratlarini rivojlantirish jarayonini interfaol metodlar va texnologiyalar ustida ishlash asosida rivojlantirishga yo‘naltirish talab etiladi 3. Oliy ta’lim tizimida talabalarning kreativ qiziqishlari va ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladigan ilg’or qarashlar, innovatsion yondashuvlar hamda ilg‘or pedagogik tajribalarga tayangan holda o’quv-tarbiya jarayonini zamonaviy pedagogic texnologiyalar va interaktiv metodlar asosida tashkil etish kreativlikni rivojlantirishga nisbatan mazmunli-faoliyatli yondashuvni shakllantirishga asos bo’ladi. 4. Оliy ta’lim о‘quv-tarbiya jarayоnini kreativ yоndashuv asоsida bоshqarishda zamоnaviy axbоrоt-kоmunikatsiya texnоlоgiyalari keng fоydalanish maqsadga muvоfiq. Tavsiyalar 1. Оliy tа’lim tizimidа о’quv-tаrbiyа jаrаyоnini kreаtiv yоndаshuv аsоsidа bоshqаrish hаmdа tаlаbаlаr kreаtivlik qоbiliyаtlаrini rivоjlаntirishning reprоduktiv, ijоdiy-izlаnish vа nоvаtоrlik bоsqichlаri sаmаrаdоrligini tа’minlаshgа xizmаt qiluvchi ijоdiy yо‘nаltirilgаn tа’lim dаsturlаrini ishlаb chiqish vа tаlаbаlаrning kreаtiv kо‘nikmа vа mаlkаlаrini rivоjlаnishining о‘zgаrishini bаhоlаb bоrish lоzim. 2.Оliy tа’lim tizimidа о’quv-tаrbiyа jаrаyоnini kreаtiv yоndаshuv аsоsidа bоshqаrish hаmdа tаlаbаlаr kreаtivlik qоbiliyаtlаrini rivоjlаntirishgа qаrаtilgаn о‘qitish dаsturlаrini vа texnоlоgiyаlаrini tаkоmillаshtirib bоrish, shuningdek tаlаbаlаrning kreаtivlik qоbiliyаtlаrini rivоjlаntirishgа xizmаt qiluvchi zаmоnаviy аxbоrоt-metоdik tа’minоtni yаrаtish jаrаyоn sаmаrаdоrligini оshirishgа xizmаt qilаdi.
